မဲာ်ချံတဖၣ် ဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်အီၤလၢ ကစၢ်ယွၤ

ဘၣ်ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတနံၤ, ဖဲခီဖံၣ်ကျးတဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ် ယပာ်သူၣ်ပာ်သးဝဲဒၣ် ဖိသၣ်ဆံးလဲၤက့ၤဟးသ့သီသီဖိ, ဒီးအမိၢ်အပၢ်န့ၣ် ဆ့ၣ်နီၤဝဲဒၣ်လၢစီၢ်နီၤခိၣ် လၢအအိၣ်ဘူးဒီး ယစီၢ်နီၤခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲမိၢ်ပၢ်ခံဂၤ ကတိၤတၢ်ဒီးအတံၤသကိးတဖၣ်အကတီၢ်, ထိၣ်ကးက့ၣ်တဘ့ၣ် ဟဲယူၤလီၤ, ဒီးစးထီၣ်ဖျးအီၣ် ကိၣ်အကူာ်အက့တဖၣ်လၢ တၢ်ဒါခိၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ကမၢကမၣ်အပူၤန့ၣ် ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဆံးဖိအံၤ ဒ်သိးကဒိးန့ၢ် ပှၤသးပှၢ်တဖၣ် အတၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးအဂီၢ်, မၤသီၣ်မၤသဲထီၣ် အကလုၢ်ဖိလၢတၢ်သးခုန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်လၢဖိသၣ်ဆံးဖိ ထံၣ်ဝဲန့ၣ် ပှၤသးပှၢ်တဖၣ် တထံၣ်ဝဲဒၣ်ဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်ကွၢ်ဝဲဒၣ်ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဆံးဖိ, ဒီးနံၤကမှံဝဲ, ဒီးကတိၤသကိးက့ၤတၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်တဘျီန့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဆှၢလီၤဝဲဒၣ် အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ် ဒ်သိးကစံၣ်တဲၤတဲလီၤတၢ်အဂီၢ်, ဒီးတၢ်မၤန့ၣ်ကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ် (လူၤ ၁၀:၁၇) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်စံးဆၢမၤဆၢက့ၤတၢ်အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးထုကဖၣ်ဝဲလၢ, “ပၢ်ဧၢ, ယစံးထီၣ်ပတြၢၤနၤလီၤ. အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, တၢ်တဖၣ်အံၤ, နပာ်ခူသူၣ်လၢ ပှၤကူၣ်တၢ်သ့, ဒီးပှၤအသူၣ်ဆးအသးဆးတဖၣ်အမဲာ်ညါ, ဒီးနမၤဖျါထီၣ်အီၤလၢ ဖိသၣ်အမဲာ်ညါ” (:၂၁) န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်, တၢ်ပာ်ဖျါ “ဖိသၣ်” စံးတၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်သးအနံၣ်အလါဘၣ်. မ့မ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖျါတၢ်အတီၤအပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝဲ…

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး, တၢ်ဟ့ၣ်အဂ့ၤအဒိၣ်ကတၢၢ်

“မ့ၢ်ပဟဲစိာ် တၢ်သးဝံၣ်မုာ်န့ၢ်ဒံး ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အတၢ်သးဝံၣ်လၢ ပကသးဝံၣ် ပမူခိၣ်စီၤပၤ အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်အဂီၢ် ကသ့ဝဲဒ်လဲၣ်.” “What Sweeter Music” လံာ်ကျိၤဖိအံၤ လၢနံၣ်ကယၤတဆံနွံ အထါတယုၢ်, ဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤလၢ ရီဘၢး ဟါရ့း(ခ) (Robert Herrick), ဒီးဘၣ်တၢ်ထံၣ်ဆိကမိၣ်မှံက့ၤအီၤလၢ ခ့ခါ ပှၤကွဲး ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်တၢ်သးဝံၣ် ကၠီ(န) ရၢးထၢၣ် (John Rutter), ဒီးကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢတယုၢ်လၢ ပှၤအဲၣ်သးဝံၣ်အီၤ ဖဲခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဒ့ကပုာ်လုးဖိအံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်လၢ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအတၢ်ဟဲ, တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအယံာ်, ဒီးအခုၣ်အံၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဆီတလဲအီၤ လၢတၢ်ကိၢ်ထီၣ်သီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤသးဝံၣ်တၢ်တဖၣ် ဟဲစိာ်န့ၢ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ခီဖျိလၢခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အတၢ်သးဝံၣ်, ဒီးပှၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်အဝဲသ့ၣ် ဒ်သိးကဟဲစိာ် အသူၣ်အသးန့ၣ်လီၤ.

ရၢးထၢၣ် သုးကျဲၤကွဲးဝဲ တၢ်သးဝံၣ်အံၤ ဒီးမၤဘၣ်ဘျီဘၣ်ဒါက့ၤဝဲဒီးခရံာ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အတၢ်ဖးခီဆၢလံာ်စီဆှံဘၣ်ထွဲဒီး ပှၤမၢ်ကူးတဖၣ် ဟဲစိာ်ဝဲ ထူ, လီၢ်ဘၣ်, ဒီးမူရၣ်ဆူ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးကဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ် ဖိသၣ်ယ့ၣ်ရှူးအဂီၢ်, ပှၤမၢ်ကူးသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဟဲဝဲဒၣ်…

လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးဆူ တၢ်သူၣ်ခုသးခု

ပှၤစဲၣ်နီၤတဖၣ်အါမးလၢ အဘၣ်ဃးဒီးတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် နာ်ဝဲဒၣ်လၢ,ပှၤအမဲရကၤဖိတၢ်ဒုးသုးအကဘီ အပှၤစံးဆၢကွဲးဆၢ ကွဲၤလ့လိၤ အတၢ်ကစီၣ်တဖၣ်, ဒီးကဘီအဂၤတဖၣ်လၢ အဲးတလဲတ့း ပီၣ်လဲၣ်မိၢ်ပှၢ်အပူၤတဖၣ်န့ၣ် နၢ်ဟူဝဲဒၣ် တၢ်ရၤလီၤ တၢ်သးဝံၣ်, ဒီးတၢ်ကတိၤလီၤတၢ် ခီဖျိလၢကွဲၤလ့လိၤအဆိကတၢၢ်တဖၣ်, ဖဲ ၁၉၀၆ နံၣ်, ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်အနၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ညီနုၢ် နၢ်ဟူဝဲတၢ်ကလုၢ်အသီၣ်ပံပံ, ဒီးတၢ်စိာ်ဆှၢခီ လီမ့ၣ်အတၢ်ပနီၣ်ခူသူၣ်အလီၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ဒိကနၣ်ဘၣ်ဝဲ ရဲကၠံၣ်နံၣ် ဖဲးစံၣ်ဒၣ် (Reginald Fessenden) တၢ်ဒ့ဖှူး တၢ်သးဝံၣ် “အိ, နၤစီဆှံ” လၢသီတူၢ်တကလုာ်ဧိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲးစံၣ်ဒၣ် မၤကတၢၢ် အတၢ်ရၤလီၤ တၢ်သးဝံၣ်လၢ အသီၣ်ထွဲကဒါက့ၤ မူခိၣ်ကလူးတဖၣ် သးဝံၣ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ, “မ်တၢ်အမုာ်အိၣ်ထီၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢတက့ၢ်” (လူၤ ၂:၁၄) န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ့သံကျံ, ဒီးတၢ်စံးထီၣ်ပတြၢၤယွၤ သီၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ ခရံာ်အိၣ်ဖျဲၣ်တဘျီအံၤအဃိ, ပှၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိတဖၣ် ကဖုးသံပျီၢ်သံဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ.

ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်အဃိ, ပှၤကမၢကမၣ်တၢ်အဆိကတၢၢ်တဖုန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤကွၢ်သိတဖၣ်လၢ ကွၢ်ဝဲဒၣ်အသိလၢမုၢ်နၤ, ဒ်အညီနုၢ်အမၤဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, မူခိၣ်ကလူး လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးယွၤအလၤကပီၤတဂၤ ဟဲဖျါထီၣ်ကပြုၢ်ကပြီၤ,…

တၢ်ကွၢ်မဲာ်တအိၣ်ဘၣ်

ဖဲ ၁၈၃၂ နံၣ်န့ၣ်, မ့ၢ်လၢ ကီၢ်ခိၣ် ယူလ့ၣ်စံၤ အဲး(စ). ကရဲး(ထ) (Ulysses S. Grant) တဂၤ, နီၣ်ဝဲဒၣ် အကသ့ၣ်လ့ၣ်ကဟၣ် ဖဲ ဝၣ်ရှၢၣ်တၣ် ဒံၣ်စ့ၣ် (Washington DC) အဝ့ၢ်ပူၤ, လၢတၢ်တပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သး, ဒီးတၢ်တပာ်ကဲတၢ်အပူၤအဃိ, ဘၣ်တၢ်အိၣ် ပတုာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်ပရၢပစၢၢ်လၢ အဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤအီၤတဘ့ၣ် ပာ်ဖျါဝဲလၢ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤ, ပှၤအၤဖြံကၤ-အမဲရကၤဖိ, ဝ့လယၢၣ် ဝဲး(စ) (William West) ဟ့ၣ်ပလီၢ် ကီၢ်ခိၣ် ကရဲး(ထ) လၢ, “ကီၢ်ခိၣ်ဧၢ, နနီၣ်တၢ်အချ့န့ၣ်, တၢ်ဘၣ်ယိာ်အလီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤခီဂာ်ကျဲတဘိအံၤ အသးသမူအဂီၢ်” န့ၣ်လီၤ. ကရဲး(ထ) မၤကမၣ်တၢ်န့ၣ် အၢၣ်လီၤဝဲဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်, လၢခံတနၤစ့ၢ်ကီး, ကရဲး(ထ) နီၣ်သဖှိကဒီးဝဲ အလ့ၣ်ကဟၣ်န့ၣ်လီၤ. ဝဲး(စ) (West) ဒုးအိၣ်ပတုာ် ကရဲး(ထ) အကသ့ၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်လၢ, “ကီၢ်ခိၣ်ဧၢ, မ့ၢ်လၢပကဘၣ်ဖီၣ်နၤအဃိ, ဝံသးစူၤဘၣ်ယၤတက့ၢ်. နမ့ၢ်နဲ…

ဆှၢန့ၢ်ယၤနပှၤဂီၢ်မုၢ်

ယတံၤသကိး မၤရံထၣ် (Marita) အတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ် ဘၣ်လဲၤက့ၤဝဲဒၣ် ဝ့ၢ်တဖၣ်ထဲတဂၤဧိၤအဃိ, အသးကလၢၢ်ဘၣ်တၢ်အိၣ်သယုၢ်သညိတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, မုၢ်တနၢလၢ ဟါတၢ်အီၣ်အကတီၢ်, အဝဲသန့ၤလီၤအသးလၢယလိၤ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, “ဂျဲ(န) (Jen) ဧၢ, ယထုကဖၣ်, ဒီးဃ့ကစၢ်ယွၤ ဒ်သိးကဆှၢန့ၢ်ယၤ အပှၤဂီၢ်မုၢ်ဆူ ယအိၣ်” န့ၣ်လီၤ. ဂျဲ(န) စံးကဒီးဝဲဒၣ် “တယံာ်ဘၣ်န့ၣ်, အဝဲထံၣ်လိာ်အသးဒီး ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ် ဒ်ညီနုာ်တၢ်မၤအသးတမံၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီန့ၣ်, အဝဲထံၣ်လိာ်အသးဒီးပှၤသၢဂၤ, ဖဲမုၢ်တနံၤဧိၤအတီၢ်ပူၤ” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ပဝဲပှၤလၢအစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်, ဖဲပထံၣ်လိာ်သးအကတီၢ်, ပအိၣ်ဒီးနီၢ်သးအတၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်အသးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပကဒုးနၢ်ပၢၢ်လိာ်သးအဂီၢ်, ကီခဲဝဲဘၣ်ဆၣ်, တၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးတမံၤအံၤ ဒုးကဲၤကပီၤထီၣ် မ့ၣ်အူအဖီဖိလၢပသးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ပဝဲကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်, တၢ်လၢအဒ်သိးလိာ်အသး,ဒီးအကါဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢပစူၢ်နာ် လံာ်စီဆှံ အတၢ်စံးဘၣ်တဲဘၣ်ပှၤ ကစၢ်ခရံာ်အဂ့ၢ်, ဒီးခီဖျိလၢကစၢ်ခရံာ်အဃိ, ပရ့လိာ်သးဒီးကစၢ်ယွၤ သ့ဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်(ရိမ့ၤ ၁၀:၉) အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အကါဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ် ယွၤအသးစီဆှံ အိၣ်ဆိးလၢ ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတဂၤလၢ်လၢ်အပူၤ, ဒီးလၢတၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ်အပူၤန့ၣ် စၢဃာ်ဒုးဘၣ်ထွဲလိာ်သကိးပှၤအဃိ, လံာ်စီဆှံ ထိၣ်သတြီၤပာ်ဖျါပှၤ…